Bảo tồn phố cổ và kinh tế đô thị

Năm 2012 Quận Hoàn Kiếm khai trương phố đi bộ Tạ Hiện, năm 2015 hoàn thành dự án chỉnh trang phố cổ Lãn Ông. Những tuyến phố đi bộ trong khu phố cổ hình thành mang lại những giá trị mới.



Phố Tại Hiện trước…



…và sau khi chỉnh trang cải tạo: Không gian dịch vụ thương mại được cải thiện đáng kể

Phố Tạ Hiện với nhịp sống kinh doanh sôi động

Phố Tạ Hiện được tôn tạo và khai trương đã 2 năm và rõ ràng nhịp sống doanh thương trở nên sôi động hơn trước rất nhiều. Dễ nhận thấy khu phố này không phải là phố mang kiến trúc cổ kính đặc biệt gì của Hà Nội cũ – nó chỉ là một dãy nhà cho thuê đơn điệu được trát vá sơn sửa cho sạch sẽ, vài chi tiết được phục dựng nhái lại từ các ngôi nhà phố truyền thống trong một mầu sơn mới toanh, biển hiệu, mái vẩy xắp xếp lại ngăn nắp.

Có lẽ thấy rõ hơn là phần cống thoát nước loang lổ, dây điện nhằng nhịt đã được đầu tư nâng cấp làm mới. Việc kinh doanh thuận lợi hơn nhiều do đi bộ dễ dàng, hấp dẫn du khách do quảng bá rầm rộ, mặt bằng kinh doanh tại đây tăng giá trị, một vài người nước ngoài đến thuê mặt bằng và mở cửa hàng. Tuy vậy, nếu chỉ thấy sự hài lòng của cư dân do hưởng lợi từ dự án mà vội cho rằng nhận thức về bảo tồn đã tăng lên thì e là còn quá sớm .

Theo KTS Phạm Tuấn Long – Phó Ban quản lý phố cổ: “Bảo tồn khu phố cổ hiện nay chủ yếu là của các cơ quan quản lý nhà nước và trông hầu hết vào nguồn vốn ngân sách….Trong khi đó, để bảo tồn khu phố cổ mấu chốt là sự tham gia của cộng đồng, còn nhà nước chỉ là nhân tố kích hoạt cho công tác bảo tồn mà thôi”.

Khánh thành dự án chỉnh trang phố Lãn Ông

Tuyến phố Lãn Ông dài 120 m từ ngã tư Chả Cá đến phố Thuốc Bắc với chiều dài 120m, gồm 42 biển số nhà, trong đó có 6 ngôi nhà được bảo tồn hết lớp 1 những ngôi nhà có giá trị đặc trựng, tuy vẫn còn tươi mầu vôi mới nhưng cũng đủ đã tạo nên một cảm xúc sâu đậm về không gian phố xưa. So với phố Tạ Hiện, phố Lãn Ông được thực hiện công phu và có hình thức đa dạng, thể hiện nhiều giá trị kiến trúc truyền thống hơn và chi phí đầu tư từ ngân sách NN cũng nhiều hơn gấp đôi, liệu đây có phải là nghịch lý khi dành ra hàng chục tỷ đồng để làm đẹp cho nhà – phố tại một địa bàn có thu nhập cao của Thành phố ? Đây là cuộc chơi tốn kém hay là khoản đầu tư mang lại nhiều lợi ích ?

Tham khảo nghiên cứu của Bộ Thương mại Mỹ: đầu tư bảo tồn di sản đem lại lợi ích kinh tế và việc làm cao hơn lĩnh vực khác: tại bang Tennessee, cứ mỗi 1 triệu USD đầu tư cho công nghiệp chế tạo tăng thêm thu nhập cho các hộ gia đình 604.000 USD đồng thời tạo ra 28,8 việc làm, trong khi với xây dựng mới là 764.000 USD, 36,1 việc làm và bảo tồn di sản là 826.000 USD và 40 việc làm ( Tuổi trẻ cuối tuần 11-2014)



Bên số lẻ phố Lãn Ông trước và sau khi chỉnh trang: không gian phố xưa được tôn tạo phục dựng

Trong khi chưa có số liệu hiệu quả đầu tư thì phố cổ Hà Nội đang từng bước hình thành các tuyến phố đi bộ .Các con phố cũ kỹ nhỏ bé, đi lại khó khăn đã suy giảm vai trò giao thông thì lại tăng cường sinh hoạt công cộng một cách tự phát.

Những dự án bảo tồn phố cổ sẽ tiếp tục được thực hiện, những tuyến phố đi bộ ngày một nhiều hơn, thu hút du khách ngày một đông đúc hơn đồng thời xuất hiện nhiều hơn những bất tiện cho chính những cư dân sinh sống tại đây : ồn ào nhộn nhạo , lộn xộn, đắt đỏ , không có chỗ để xe thuận tiện, những nguy cơ an ninh, cháy nổ…

Nhưng nếu được tổ chức quản lý tốt hơn, cải thiện hạ tầng kỹ thuật đô thị thì mặt bằng kinh doanh, giá trị bất động sản tại đây sẽ tăng từng ngày, ví dụ Tại London (Anh) đầu tư phát triển không gian công công (KGCC), doanh thu trên thị trường bán lẻ tăng 5-15%; Những khu tăng thêm 1% diện tích KGCC, cây xanh, giá nhà trung bình tăng thêm 0,3-0,5%.

Những lợi ích từ đại tiệc: “bảo tồn phố cổ Hà Nội”

Ngân sách bảo tồn di sản luôn tốn kém và không dễ gì huy động từ khối tư nhân. Để thuyết phục người quản lý ngân sách công cộng mở hầu bao cần cách tiếp cân mới. Một chiến lược khôn ngoan là phải đưa ra luận chứng kinh tế. Chẳng hạn, Europa Nostra- hiệp hội liên châu Âu về bảo tồn các di sản văn hóa, đã đưa ra 5 tiêu chí dùng để đo đếm ảnh hưởng kinh tế của bảo tồn di sản: (1) công ăn việc làm và thu nhập cho các hộ gia đình; (2) giá trị giải trí của một di sản ở trung tâm thành phố; (3) giá trị từ du lịch; (4) giá trị của bất động sản trong dài hạn; và (5) lợi ích cho các doanh nghiệp nhỏ phục vụ di sản. ( Tuổi trẻ cuối tuần 11-2014)

Tại New York ( Mỹ), sở Giao thông vận tải TP đã những con số so sánh nhằm thuyết phục Thị trưởng cho phép tái thiết khu vực dày đặc ô tô thành một KGCC hỗn hợp đa lợi ích nhưng vẫn đảm trách vai trò biểu tượng của Thành phố.

Quảng trường Thời đại, khu phố Broadway là một trong những quảng trường, khu phố nổi tiếng nhất thế giới. Cho đến gần đây người đi bộ và xe máy vẫn phải tranh giành không gian với nhau. Thị trưởng Bloomberg đã đưa ra tầm nhìn rằng người dân sẽ được ưu tiên chứ không phải xe máy. Đường phố được thiết kế lại đường và vỉa hè, nâng cao sự an toàn ở những điểm du lịch nổi tiếng. Kết quả là tốc độ di chuyển taxi tăng 5% – 17%, trong khi thương tích của những người đi bộ giảm 35%, của những người đi xe máy giảm tới 74% . Đáng chú ý là sau khi chỉnh trang nhằm ưu tiên người đi bộ thì việc kinh doanh tại đây tăng trưởng đáng kể: chỉ số kinh doanh tại đây cao hơn khu khác 1,74 lần . Thêm 5 trung tâm thương mại xuất hiện biến nơi đây trở thành địa điểm kinh doanh hấp dẫn hàng đầu thế giới.

Phố cổ Hà Nội đã trải qua nghìn năm lịch sử nó sẽ diễn tiến ra sao trong cái Thành phố biến đổi hàng ngày, nó sẽ đem lại cơ hội làm giàu vật chất chất/tinh thần hay là gánh nặng của Thành phố?Bên cạnh những diện mạo phố phường được phục dựng như xưa thì sẽ có thêm bao nhiêu đường phố đi lại an toàn, bao nhiêu KGCC mới được hình thành? có bao nhiêu lợi ích kinh tế mới xuất hiện? Hy vọng có lời giải hấp dẫn bởi cách tiếp cận sáng tạo của những người đang tham gia vào bữa đại tiệc “ bảo tồn phố cổ Hà Nội”.

KTS Trần Huy Ánh / Vietnannet.vn

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>